Basınçlı Kapların Periyodik Kontrol ve Muayenesi

Hidrofor ve genleşme tankları, birçok endüstriyel ve yapısal sistemde basıncı dengelemek amacıyla kullanılan basınçlı kaplardır. Bu tanklar, sistemdeki basınç dalgalanmalarını önleyerek pompaların daha verimli çalışmasını sağlar, şalt sayılarını azaltarak ekipman ömrünü uzatır ve enerji tasarrufu sağlar.

Genellikle “denge tankı” olarak da adlandırılan bu ekipmanlar, içlerindeki sıvının basınç dengesini hava yastığı sayesinde korur. Bu dengeleme işlemi, membranlı veya kompresörlü sistemlerle sağlanabilir. Kompresörlü sistemlerde gerekli hava basıncı doğrudan kompresörden temin edilirken, membranlı sistemlerde ise tank içindeki hava ve su bölümleri membran aracılığıyla birbirinden ayrılır.

Genleşme tankları; TS 10576, TS 1911, TS 11490, TS 13831, TS EN 764-7 standartları referans alınarak yılda en az bir kere periyodik kontrolleri gerçekleştirilmelidir

Sıcak su sistemlerinde basınç altında depolama ihtiyacını karşılayan tanklardır. Kalorifer, güneş enerjisi veya klima sistemlerinden elde edilen sıcak su, kapalı devre bir hat içinde dolaşır. Bu su kullanım suyu olarak uygun değildir; bu nedenle, kirli sistem suyu ile temiz suyu birbirine karıştırmadan ısı aktarımı yapılabilmesi için özel olarak tasarlanmış tanklara ihtiyaç duyulur.

Boyler ve akümülasyon tankları yapı itibarıyla farklıdır. Akümülasyon tanklarının içerisinde serpantin sistemi bulunmaz. Bu sistemlerde ısı transferi, tank dışında konumlanan bir eşanjör yardımıyla sağlanır ve tankta yalnızca temiz su bulunur. Boylerlerde ise ısı geçişi, tankın içinde yer alan serpantin aracılığıyla gerçekleştirilir.

Tank seçimi yapılırken kullanım alanının hacmi ve ihtiyaç duyulan su kapasitesi göz önünde bulundurulmalıdır.

Boyler ve akümülasyon tanklarının periyodik kontrollerinin yapılması zorunludur. Akümülasyon tankları hidrostatik testten geçirilir. Boylerlerde ise iki farklı alan ve basınç bulunduğu için hem tank hem de serpantin kısmı ayrı ayrı hidrostatik teste tabi tutulur.

Boyler ve akümülasyon tankları; TS 736, TS EN 12897+A1 standartları referans alınarak yılda en az bir kez periyodik kontrolleri gerçekleştirilmelidir.

Basınçlı hava tankları, hava veya azot gazını belirli bir basınç altında depolamak için kullanılan sistemlerdir. Bu tanklar, kompresörden gelen basıncın dengelenmesini sağlar, kompresörün sık durup çalışmasını önleyerek ekipmanın ömrünü uzatır ve enerji tüketimini azaltır. Ayrıca, enerji kesintileri ya da basınç kaynaklı arızalar sırasında sistemin kısa süreli çalışmaya devam etmesine olanak tanır. Bu sayede, üretim hattında duruş yaşanmadan gerekli önlemler alınabilir.

Basınçlı hava tanklarının periyodik kontrolü yasal bir zorunluluktur. Diğer basınçlı kaplarda olduğu gibi, patlama veya bağlantı kopması gibi tehlikeli durumların önüne geçebilmek için bu tanklar en az yılda bir kez hidrostatik teste tabi tutulmalıdır.

Kontroller sırasında tankın gövdesi, bağlantı elemanları, basınç kontrol donanımları ve emniyet ventili dikkatle incelenmelidir. Kullanılan tüm ekipmanlar, sistemin çalışma basıncına uygun olmalıdır.

Basınçlı hava tankları; TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5, TS EN 764-7 standartları referans alınarak yılda en az bir kere periyodik kontrolleri gerçekleştirilmelidir.

Sıvılaştırılmış gaz tankları, gazların sıvı fazda depolanmasını sağlamak amacıyla yer altına veya yer üstüne monte edilen basınçlı depolama sistemleridir. Genellikle tek cidarlı olarak üretilirler ve bazen kriyojenik gaz tanklarıyla karıştırılabilirler.

Sıvı haldeki gazlar daha az hacim kapladığından, bu tanklar özellikle akaryakıt istasyonları ve benzeri alanlarda tercih edilmektedir.

Bu tür tanklarda güvenlik önlemleri kritik önem taşır. Dış darbelere, izinsiz müdahalelere, statik elektrik birikimine ve korozyona karşı koruma sağlanmalıdır.

Sıvılaştırılmış gaz tanklarının periyodik kontrolleri yasal olarak zorunludur. En az 10 yılda bir kez kontrol edilmeli, hidrostatik test değeri tank üzerinde belirtilen test basıncına eşit olmalıdır. Yer altında bulunan tanklarda ise yılda bir kez katodik koruma ölçümü yapılmalıdır.

Yer altı ve yer üstü sıvılaştırılmış gaz tankları; TS EN 13445-5, TS 1446, TS EN 12817, TS EN 12819 standartları referans alınarak 10 yılda en az bir kere periyodik kontrolleri gerçekleştirilmelidir.

Kriyojenik tanklar, gazların sıvı fazda depolanabilmesi için düşük sıcaklıklarda tutulduğu özel basınçlı depolama sistemleridir. Bu tanklar genellikle çift cidarlı yapıdadır; dış cidar koruma ve yalıtım görevini üstlenirken, iç cidar gazın depolandığı bölümdür.

İki cidar arasında perlit gibi yalıtım malzemeleri bulunur ve aradaki boşluk vakumlanarak ısı transferi minimuma indirilir. İç cidar genellikle paslanmaz çelikten, dış cidar ise karbon çeliğinden üretilir. Bu yapı sayesinde son derece düşük sıcaklıklarda güvenli depolama sağlanır.

Kriyojenik tanklar -150°C ile -273°C arasındaki sıcaklıklarda oksijen, azot, argon, hidrojen ve helyum gibi gazların sıvılaştırılarak depolanması ve taşınması amacıyla kullanılır. LNG, LIN, LAR ve LOX gibi endüstriyel gazların saklanmasında da yaygın olarak tercih edilir.

Tahribatsız muayene yöntemleri, çift cidarlı yapısından dolayı genellikle bu tanklarda doğrudan uygulanmaz. Bu nedenle, periyodik kontrollerin dikkatli ve standartlara uygun şekilde yapılması gerekir.

Kriyojenik tanklar TS EN ISO 21009-2 ve TS EN 14197-3 standartlarında belirtilen sürelerde periyodik kontrollere tabii tutulmalıdır.

Ütü kazanları, tekstil sektöründe ütüleme işlemleri için gerekli olan buharı üretmek amacıyla kullanılan buhar üretici basınçlı kaplardır. Çalışma prensibi olarak suyun ısıtılmasıyla buhar elde edilir ve bu buhar ütülere basınçlı hatlar aracılığıyla iletilir.

Elektrikli ve düşük kapasiteli modeller, az miktarda su ve buhar hacmine sahip olduklarından genellikle işletme içinde güvenli alanlarda kurulabilir. Bu sayede büyük endüstriyel kazan sistemlerine ihtiyaç duyulmadan lokal buhar temini sağlanır.

Ütü kazanlarının güvenli çalışması için düşük su seviyesi koruması, aşırı basınç ve sıcaklık koruması ile sıcaklık kontrol sistemleri düzenli olarak test edilmelidir.

Yasal mevzuata göre ütü kazanları yılda en az bir kez periyodik kontrol ve hidrostatik deney işlemine tabi tutulmalıdır. Bu testler sırasında fonksiyon ve güvenlik ekipmanlarının da uygunluğu denetlenmelidir.

Ütü kazanları; TS EN 13445-5 ve TS EN 764-7 standartları referans alınarak yılda en az bir kere periyodik kontrolleri gerçekleştirilmelidir.

Boyama kazanları, tekstil sektöründe kumaş, iplik bobini veya benzeri ürünlerin yüksek sıcaklık ve basınç altında boyanması amacıyla kullanılan basınçlı kaplardır. Bu sistemlerde su, eşanjör aracılığıyla buhardan aldığı ısı ile ısıtılır ve boyama işlemi için kullanılır.

Kazan içerisinde sıcaklık ve basınç, boyama prosesine uygun şekilde hassas olarak kontrol edilir. Bu sayede hem homojen renk dağılımı sağlanır hem de ürün kalitesi korunur.

Periyodik kontrollerde hidrostatik test uygulanır ve tüm güvenlik ekipmanlarının — sıcaklık ve basınç sınırlayıcılar, proses kontrol sistemleri, emniyet ventili gibi bileşenlerin — fonksiyonları test edilir.

Boyama kazanlarının periyodik kontrolleri TS EN 13445-5, TS EN ISO 11111-7 ve TS EN 764-7 standartları referans alınarak gerçekleştirilmelidir.