Koruma iletkenleri, eşpotansiyel bağlantılar, topraklama noktaları ve ilgili koruma düzenleri birlikte değerlendirilir.
Topraklama Periyodik Kontrolü ve Ölçümü
Topraklama periyodik kontrolü; elektrik tesisatındaki koruma yolunun, topraklama bağlantılarının ve uygulanabilir ölçüm sonuçlarının proje, tesis yapısı ve güncel teknik kriterlerle birlikte değerlendirilmesidir. Amaç yalnızca bir direnç değeri elde etmek değil, elektriksel koruma tedbirlerinin mevcut durumunu izlenebilir biçimde ortaya koymaktır.
Trigon Mühendislik, İstanbul merkezli olarak işyerleri ve endüstriyel tesisler için topraklama periyodik kontrolü ve ölçüm sürecini Türkiye genelinde planlar; saha bulgularını ve ölçüm sonuçlarını teknik rapora bağlar.
Tesisin projesi, topraklama sistemi ve uygulanabilir yönetmelik / standart kriterleri kontrol planının temelini oluşturur.
Kontrol kapsamı, kullanılan yöntem, ölçüm sonuçları, tespitler ve teknik kanaat anlaşılır ve takip edilebilir biçimde kayıt altına alınır.
Hızlı Bilgi
Topraklama Kontrolü Hakkında Dört Temel Cevap
Kontrol dönemi
İşyerlerinde, ilgili standart başka süre belirtmiyorsa azami periyodik kontrol dönemi 1 yıldır.
Proje gerekli mi?
Evet. Güncel düzenlemede topraklama tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır.
Rapor hazırlanır mı?
Evet. Yöntem, ölçümler, bulgular, değerlendirme ve yetkili kişi bilgileri teknik raporda kayıt altına alınır.
Tek bir ohm sınırı var mı?
Hayır. Kabul değeri sistem tipi, koruma düzeni, proje ve ilgili standarda göre belirlenir.
Sayfa bölümlerini açın
Hizmetin Tanımı
Topraklama Periyodik Kontrolü Nedir?
Topraklama periyodik kontrolü; hata akımının güvenli biçimde iletilmesine katkı sağlayan tesisatın, koruma iletkenlerinin, bağlantıların ve koruma düzeninin mevcut durumunun incelenmesidir. Gözle kontrol ile uygulanabilir elektriksel ölçümler bir arada değerlendirilir ve sonuç teknik rapora dönüştürülür.
Seçilen noktada, tesise uygun yöntemle elektriksel bir büyüklüğün sayısal olarak belirlenmesidir.
Proje, görsel bulgular, ölçüm sonuçları ve koruma kriterlerinin birlikte değerlendirilerek teknik kanaat oluşturulmasıdır.
Korozyonlu bağlantının yenilenmesi, iletkenin değiştirilmesi veya eksikliğin giderilmesidir; periyodik kontrolden ayrı bir faaliyettir.
Temel ayrım:
Ölçüm cihazında görülen tek bir değer, tesisatın bütününün uygun olduğunu
tek başına göstermez. Değer; ölçüm noktası, sistem topolojisi, koruma elemanı,
proje ve diğer saha bulgularıyla birlikte yorumlanır.
İş Güvenliği ve İşletme Sürekliliği
Topraklama Ölçümü ve Kontrolü Neden Yapılmalıdır?
Topraklama bağlantıları zaman içinde gevşeme, korozyon, fiziksel hasar, tesis değişikliği veya uygunsuz müdahale nedeniyle işlevini kaybedebilir. Periyodik kontrol, görünmeyen bu değişimlerin ölçüm ve inceleme yoluyla belirlenmesine yardımcı olur.
Kontrolün işletmeye katkısı
- Dolaylı dokunmaya karşı koruma tedbirlerinin durumunu değerlendirmek
- Kesilmiş, gevşemiş veya korozyona uğramış bağlantıları belirlemek
- Tesis değişikliklerinin projeye ve koruma düzenine etkisini görmek
- Bakım önceliklerini teknik bulgulara göre planlamak
- Ölçüm sonuçlarının dönemsel takibini ve izlenebilirliğini sağlamak
Kimler planlamalı?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki işyerlerinde, elektrik ve topraklama tesisatının güvenli kullanımından sorumlu işverenler periyodik kontrolü planlamalıdır.
Periyodik kontrolün yapılması, elektrikle ilgili bütün risklerin ortadan
kalktığı anlamına gelmez. İşletmenin bakım, arıza giderme, yetkisiz
müdahaleyi önleme ve güvenli çalışma yükümlülükleri devam eder.
Tesis Kapsamı
Hangi Topraklama Sistemleri ve Tesis Noktaları Kontrol Edilir?
Kesin kapsam; tesis projesi, dağıtım sistemi, gerilim seviyesi, ekipman listesi ve saha keşfine göre belirlenir. Aşağıdaki gruplar tipik kontrol alanlarını gösterir; her tesiste aynı sayıda veya aynı yöntemle ölçüm yapılacağı anlamına gelmez.
İnsanların dolaylı dokunmaya karşı korunmasına yönelik gövde, koruma iletkeni ve topraklama bağlantıları değerlendirilir.
Elektrik sisteminin işletme koşulları için oluşturulan topraklama noktaları proje ve sistem yapısına göre incelenir.
Ekipmanın işlevi, elektromanyetik uyumluluk veya proses gereği bulunan fonksiyon bağlantıları, hizmet kapsamına uygunsa değerlendirilir.
Ana topraklama terminali / barası, topraklama iletkenleri, bağlantı noktaları ve erişilebilen topraklayıcı bileşenleri.
Ana ve tali panolar, elektrikle çalışan makineler, sabit ekipmanlar ve erişilebilir iletken gövdelerin koruma bağlantıları.
Ana ve tamamlayıcı eşpotansiyel bağlantılar ile ilgili metal tesisat ve yabancı iletken bölümlerin bağlantı sürekliliği.
İlişkili fakat ayrı hizmet:
Yıldırımdan korunma tesisatı, paratoner ve hava sonlandırma sistemleri güncel
EK-III Tablo-3’te ayrı bir tesisat grubu olarak ele alınır. Teklif kapsamına
eklenecekse ayrıca belirtilmelidir.
Saha Hazırlığı
Topraklama Kontrolü Öncesinde Firma Ne Hazırlamalıdır?
Güncel proje, doğru nokta listesi ve güvenli erişim koşulları ölçümün doğruluğunu ve saha planlamasını doğrudan etkiler. Tekliften önce mevcut bilgiler paylaşıldığında kapsam ve süre daha sağlıklı belirlenir.
Belge ve tesis bilgileri
- Güncel elektrik ve topraklama tesisatı projesi
- Varsa tek hat şeması ve pano / ekipman listesi
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Sonradan yapılan tesis değişiklikleri ve bakım kayıtları
- Tesis konumu, gerilim seviyesi ve çalışma alanı bilgisi
Saha ve iş güvenliği hazırlığı
- Sorumlu elektrik personeli veya saha refakatçisi
- Panolara, baralara ve ölçüm noktalarına güvenli erişim
- Gerekliyse enerji kesintisi ve üretim duruşu planı
- Çalışma izni, kilitleme / etiketleme ve saha kuralları
- Kapalı, yüksek veya özel riskli alanlar için ön bilgilendirme
Güncel düzenlemede elektrik ve topraklama tesisatlarının periyodik
kontrolünde proje aranır. Proje yoksa işletmenin ilgili mevzuat ve
standartlara uygun projelendirme sürecini ayrıca planlaması gerekir.
Adım Adım Uygulama
Topraklama Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Uygulanacak sıra tesisin yapısına göre uyarlanır. Tipik çalışma akışı aşağıdaki aşamalardan oluşur.
- Kapsam ve sözleşme planlanır. Tesis türü, konum, gerilim seviyesi, pano / ekipman sayısı, proje durumu ve saha koşulları belirlenir; gerekli İSG-KATİP süreci tamamlanır.
- Proje ve önceki kayıtlar incelenir. Tek hat şeması, topraklama projesi, önceki raporlar ve sonradan yapılan değişiklikler kontrol planına aktarılır.
- Gözle kontrol yapılır. İletkenler, baralar, bağlantı noktaları, işaretlemeler, korozyon, gevşeklik, kopma ve uygunsuz müdahale belirtileri incelenir.
- Ölçüm yöntemi seçilir. TN, TT veya IT sistem yapısı; topraklayıcı bağlantısı, koruma düzeni ve güvenli test koşulları dikkate alınır.
- Uygulanabilir ölçümler gerçekleştirilir. Topraklama direnci, süreklilik, çevrim empedansı veya ilgili koruma fonksiyonları; kapsam ve tesis yapısına uygun olduğu ölçüde test edilir.
- Sonuçlar teknik kriterlerle değerlendirilir. Ölçüm değerleri tek başına değil; proje, koruma elemanları, açma koşulları ve görsel bulgularla birlikte yorumlanır.
- Rapor hazırlanır. Kapsam, yöntem, cihaz bilgileri, ölçüm sonuçları, uygunsuzluklar, sonuç / kanaat ve yetkili kişi bilgileri kayıt altına alınır.
Teknik Değerlendirme
Topraklama Kontrolünde Hangi Ölçümler Yapılır?
Her ölçüm yöntemi her tesise uygun değildir. Yetkili kişi; sistem topolojisini, ölçüm noktasını, proje bilgilerini, koruma düzenini ve güvenli çalışma koşullarını değerlendirerek uygulanacak yöntemleri belirler.
| Kontrol / ölçüm | Ne değerlendirilir? | Uygulama notu |
|---|---|---|
| Gözle kontrol ve proje karşılaştırması | Bağlantıların, iletkenlerin, baraların, işaretlemelerin ve tesis yapısının mevcut durumu | Periyodik kontrolün temelidir; yalnız sayısal ölçümle ikame edilmez. |
| Koruma iletkeni ve eşpotansiyel sürekliliği | Koruma yolunun ve bağlantıların elektriksel sürekliliği | Ölçüm noktaları proje ve tesis kapsamına göre seçilir. |
| Topraklama / topraklayıcı direnci | Topraklayıcının veya topraklama sisteminin ölçülen direnç değeri | Yardımcı elektrotlu veya uygun ağlarda pensli yöntem gibi teknikler kullanılabilir. |
| Hata çevrimi empedansı | Arıza halinde koruma düzeninin gerekli sürede açmasına ilişkin koşullar | Özellikle son devre ve koruma düzeni değerlendirmesinde uygulanabilir. |
| Artık akım koruma düzeni testi | Açma akımı, açma süresi ve fonksiyon davranışı | RCD bulunan ve testin güvenle uygulanabildiği devrelerde, kapsam dahilinde yapılır. |
| Yalıtım direnci ve diğer doğrulamalar | Elektrik tesisatının ilgili koruma özellikleri | Topraklama kontrolüyle ilişkili olsa da sözleşme kapsamı ve güvenli enerji kesintisi ayrıca planlanır. |
“Kaç ohm olmalı?” sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Uygunluk; TN, TT veya IT sistem yapısı, koruyucu düzenin karakteristiği,
izin verilen dokunma gerilimi, otomatik açma koşulları, tesis projesi ve
yürürlükteki kriterler birlikte değerlendirilerek belirlenir. İnternette
verilen genel 1, 3, 5 veya 10 ohm değerleri her tesis için doğrudan kabul
sınırı olarak kullanılamaz.
Toprak özdirenci ölçümü:
Yeni bir topraklama sistemi tasarlanırken, topraklayıcı seçilirken veya özel
bir teknik sorun araştırılırken gerekebilir. Her rutin periyodik kontrolde
zorunlu bir işlem gibi değerlendirilmez.
Güncel Yasal Çerçeve
Topraklama Ölçümü Kaç Yılda Bir ve Kim Tarafından Yapılır?
Kontrol dönemi
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Tablo-3’e göre elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı için, ilgili standartlarda süre belirtilmemişse azami periyodik kontrol dönemi 1 yıldır.
Uygulanabilir standart, tesis projesi, özel çalışma koşulları veya risk değerlendirmesi daha kısa bir süre gerektiriyorsa bu süre esas alınır. Büyük tadilat, hasar veya koruma düzenini etkileyen değişikliklerden sonra normal tarihi beklemeden ek kontrol ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kontrolü yapabilecek kişiler
Güncel Yönetmelikte elektrik ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü için sayılan meslekler; yetkili elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik teknikerleri veya yüksek teknikerleridir.
1 kV ve daha düşük gerilimli tesisatlar için yetkili elektronik mühendisleri de kapsamda yer alır. Meslek unvanı tek başına yeterli değildir; güncel yetki, EKİPNET kaydı ve İSG-KATİP sözleşme şartları kontrol edilmelidir.
Başlıca mevzuat
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
- Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
- Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
Başlıca teknik referanslar
- Uygulanabilir TS EN 60079 serisi
- Uygulanabilir TS HD 60364-4 serisi
- Uygulanabilir TS HD 60364-5 serisi
- TS HD 60364-6’nın yürürlükteki sürümü
- Bakanlığın güncel rapor ve kriter dokümanları
Elektrik ve topraklama tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesi
aranır ve tesisin projeye uygunluğu değerlendirilir. İşveren ile yetkili kişi
arasındaki İSG-KATİP sözleşmesi hizmetten en geç bir gün önce düzenlenip
karşılıklı onaylanmalıdır.
Kontrolün Çıktısı
Topraklama Ölçüm Raporunda Neler Bulunur?
Rapor, yalnızca ölçüm değerlerini sıralayan bir liste değildir. Hangi tesisin, hangi kapsam ve yöntemle kontrol edildiğini; sonuçların hangi kriterlere göre değerlendirildiğini ve ulaşılan teknik kanaati izlenebilir biçimde göstermelidir.
İşyerinin tanımı, adresi, sözleşme bilgisi, kontrol başlangıç / bitiş zamanı, proje ve kontrol edilen tesis / noktalar.
Uygulanan yöntem ve kriter, kullanılan ölçüm cihazı ile izlenebilirlik / kalibrasyon bilgileri, ölçüm noktaları ve sonuçlar.
Uygunsuzluklar, sonuç değerlendirmesi, normal şartlarda bir sonraki kontrol tarihi ve yetkili kişinin adı, mesleği, EKİPNET kaydı ile imzası.
Uygunsuzluk bulunursa
- Bulgular raporda açık ve ölçüm noktasıyla ilişkilendirilmiş olmalıdır.
- İşletme, bakım / onarımı yetkin kişilerle planlamalıdır.
- Güvenliği etkileyen durumlarda kullanım ve enerji verme kararı ilgili teknik değerlendirmeye göre alınmalıdır.
- Düzeltmenin doğrulanması gerekiyorsa yeniden kontrol planlanmalıdır.
Rapor neyi gösterir?
Rapor, kontrol tarihinde incelenen kapsamın mevcut durumunu gösterir. Sonraki uygunsuz müdahale, tadilat, hasar veya çevresel değişiklikleri otomatik olarak kapsamaz. İşletmenin periyodik bakım ve güvenli kullanım sorumluluğu rapordan sonra da devam eder.
Teklif Planlaması
Topraklama Kontrolü Ne Kadar Sürer ve Fiyatı Neye Göre Belirlenir?
Tesis görülmeden sabit süre veya fiyat vermek teknik açıdan doğru değildir. Planlama; kontrol noktası sayısı, proje durumu, ölçüm yöntemi ve saha koşullarına göre yapılır.
Bina / saha sayısı, ana ve tali panolar, makineler, topraklayıcılar ve eşpotansiyel bağlantı noktaları süreyi etkiler.
Güncel proje bulunması, noktaların etiketlenmesi, güvenli erişim ve saha refakati çalışmanın verimini belirler.
Enerji kesintisi gereksinimi, üretim planı, özel riskler ve uygulanacak ölçüm yöntemleri saha programına dahil edilir.
İstanbul merkezli, Türkiye geneli planlama:
Tesis konumu, pano / nokta listesi, gerilim seviyesi, proje durumu ve önceki
rapor bilgileri paylaşıldığında Trigon Mühendislik kontrol kapsamını ve
teklif planını daha doğru oluşturabilir.
Kısa ve Doğrudan Yanıtlar
Topraklama Periyodik Kontrolü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Topraklama periyodik kontrolü nedir?
Topraklama tesisatının proje, görsel inceleme, uygulanabilir ölçümler ve
koruma kriterleriyle birlikte değerlendirilmesi ve sonuçların teknik
rapora bağlanmasıdır.
Topraklama ölçümü neden yapılır?
Koruma iletkeni ve topraklama bağlantılarında zamanla oluşabilecek
kopma, gevşeme, korozyon veya uygunsuz değişiklikleri belirlemek; koruma
tedbirlerinin mevcut durumunu teknik verilerle değerlendirmek için yapılır.
Topraklama ölçümü kimler için zorunludur?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
kapsamındaki işyerlerinde, EK-III Tablo-3’te yer alan elektrik ve
topraklama tesisatlarının periyodik kontrolü işveren tarafından
planlanmalıdır. Tesisin özel kapsamı proje ve mevzuata göre belirlenir.
Topraklama ölçümü kaç yılda bir yapılır?
İşyerlerindeki elektrik ve topraklama tesisatı için, ilgili standart
farklı süre belirtmiyorsa azami periyodik kontrol dönemi 1 yıldır.
Uygulanabilir standart veya tesis koşulları daha kısa süre gerektirebilir.
Topraklama kontrolünü kim yapabilir?
Güncel Yönetmelikte sayılan mesleklerden birine sahip, ilgili yetki
şartlarını karşılayan ve EKİPNET kaydı bulunan kişiler yapabilir. Hizmet
öncesinde işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP sözleşmesi gerekir.
Topraklama ölçümü yapan firma seçerken neye dikkat edilmelidir?
Kontrolü gerçekleştirecek kişinin mesleki unvanı, güncel yetki ve
EKİPNET kaydı; İSG-KATİP sözleşmesi, teklif kapsamı, kullanılacak yöntem,
ölçüm cihazının izlenebilirliği ve teslim edilecek rapor içeriği
doğrulanmalıdır. Yalnız firma adı veya düşük fiyat teknik yeterliliği
göstermez.
Topraklama direnci kaç ohm olmalıdır?
Bütün tesisler için geçerli tek bir ohm sınırı yoktur. Kabul kriteri;
sistemin TN, TT veya IT yapısına, koruma elemanına, otomatik açma
koşullarına, projeye ve uygulanabilir standarda göre hesaplanır ve
değerlendirilir.
Kontrol sırasında hangi ölçümler alınır?
Tesis yapısına göre koruma iletkeni ve eşpotansiyel sürekliliği,
topraklama direnci, hata çevrimi empedansı, artık akım koruma düzeni ve
ilgili diğer doğrulamalar uygulanabilir. Her ölçüm her tesiste zorunlu
veya güvenli değildir; yöntemi yetkili kişi belirler.
Ölçüm sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. İşletme ve kapsam bilgileri, yöntem, ölçüm sonuçları, cihaz
bilgileri, uygunsuzluklar, sonuç / kanaat, sonraki kontrol tarihi ve
yetkili kişi bilgileri raporlanır.
Uygunsuzluk bulunursa ne yapılır?
Uygunsuzluk raporda tanımlanır. İşletme gerekli bakım veya onarımı
yetkin kişilerle planlar; düzeltmenin doğrulanması gerekiyorsa yeniden
kontrol yapılır. Periyodik kontrol hizmeti, onarım işleminin kendisi değildir.
Topraklama kontrolü ne kadar sürer?
Süre; tesis büyüklüğü, pano ve ölçüm noktası sayısı, proje durumu,
erişim, enerji kesintisi ve uygulanacak yöntemlere göre değişir. Nokta
listesi ve proje önceden paylaşılırsa daha doğru saha planı yapılabilir.
Kontrol öncesinde hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Güncel elektrik / topraklama projesi, tek hat şeması, pano ve ekipman
listesi, önceki raporlar ile sonradan yapılan tesis değişikliklerinin
bilgileri hazırlanmalıdır. Güvenli erişim ve gerekiyorsa enerji kesintisi
de önceden planlanmalıdır.
Paratoner kontrolü bu hizmete dahil midir?
Otomatik olarak dahil değildir. Yıldırımdan korunma tesisatı güncel
EK-III Tablo-3’te ayrı bir tesisat grubu olarak değerlendirilir. Aynı
saha ziyaretinde isteniyorsa teklif kapsamına ayrıca yazılmalıdır.
Trigon Mühendislik’ten nasıl teklif alınır?
Tesis konumu, gerilim seviyesi, pano / ölçüm noktası sayısı, proje
durumu, önceki rapor ve planlanan tarih bilgilerini telefon, WhatsApp
veya e-posta yoluyla paylaşabilirsiniz.
Elektrik Kontrol Hizmetleri
İlgili Periyodik Kontrol Hizmetleri
Topraklama kontrolü, Trigon Mühendislik’in elektrik tesisatı güvenliği ve periyodik kontrol hizmetleri içinde konumlanır.
Elektrik Ölçümleri ve Tesisat Periyodik Kontrolü
Elektrik tesisatı, pano, koruma düzenleri ve ilişkili ölçüm hizmetlerinin genel kapsamını inceleyin.
Periyodik Kontrol ve Muayene HizmetleriTrigon Mühendislik’in iş ekipmanları ve tesisatlara yönelik periyodik kontrol hizmetlerinin tamamını görüntüleyin.
Periyodik Kontrol Teklif FormuTesis ve iletişim bilgilerinizi göndererek kontrol kapsamı için hizmet talebi oluşturun.
Teknik Şeffaflık
Mevzuat ve Teknik Kaynaklar
Kontrol yöntemi ve değerlendirme kriteri tesisin kapsamına göre yetkili kişi tarafından belirlenir. Güncel uygulamada aşağıdaki resmî kaynaklar ve yürürlükteki standart sürümleri esas alınmalıdır.
Topraklama Kontrolünüzü Planlayın
Tesis konumu, gerilim seviyesi, proje durumu, pano ve ölçüm noktası bilgilerini paylaşın. Kontrol kapsamı ve saha hazırlığı değerlendirildikten sonra uygun hizmet planı ve fiyat teklifi için sizinle iletişime geçelim.